(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

॥ శ్రీః ॥
13.130. అధ్యాయః 130
అథ దానధర్మపర్వ ॥ 1 ॥
Mahabharata - Anushaasana Parva - Chapter Topics
యుధిష్ఠిరేణ సువణోత్పత్తిప్రకారం పృష్టేన భీష్మేణ తత్ప్రతిపాదకవసిష్ఠపరసురామసంవాదానువాదారంభః॥ 1 ॥
Mahabharata - Anushaasana Parva - Chapter Text

యుధిష్ఠిర ఉవాచ।

ఉక్తం పితామహేనేదం గవాం దానమనుత్తమం।
విశేషేణ నరేంద్రాణామిహ ధర్మమవేక్షతాం॥ 13-130-1(86350)
రాజ్యం హి సతతం దుఃఖమాశ్రమాశ్చ సుదుర్విదాః।
పరిచారేషు వై దుఃఖం దుర్ధరం చాకృతాత్మభిః।
భూయిష్ఠం చ నరేంద్రాణాం విద్యతే న శుభా గతిః॥ 13-130-2(86351)
పూయంతే తత్ర నియతం ప్రయచ్ఛంతో వసుంధరాం।
సర్వే చ కథితా ధర్మాస్త్వయా మే కురునందన॥ 13-130-3(86352)
ఏవమేవ గవాముక్తం ప్రదానం తే నృగేణ హ।
ఋషిణా నాచికేతేన పూర్వమేవ నిదర్శితం॥ 13-130-4(86353)
వేదోపనిషదే చైవ సర్వకర్మసు దక్షిణాః।
సర్వక్రతుషు చోద్దిష్టా భూమిర్గావోఽథ కాంచనం॥ 13-130-5(86354)
తత్ర శ్రుతిస్తు పరమా సువర్ణం దక్షిణేతి వై।
ఏతదిచ్ఛాంయహం శ్రోతుం పితామహ యథాతథం॥ 13-130-6(86355)
కిం సువర్ణం కథం జాతం కస్మిన్కాలే కిమాత్మకం।
కిందైవ కింఫలం చైవ కస్మాచ్చ పరముచ్యతే॥ 13-130-7(86356)
కస్మాద్దానం సువర్ణస్య పూజయంతి మనీషిణః।
కస్మాచ్చ దక్షిణార్థం తద్యజ్ఞకర్మసు శస్యతే॥ 13-130-8(86357)
కస్మాచ్చ పావనం శ్రేష్ఠం భూమేర్గోభ్యశ్చ కాంచనం।
పరమం దక్షిణార్థే చ తద్బ్రవీహి పితామహ॥ 13-130-9(86358)
భీష్మ ఉవాచ। 13-130-10x(7170)
శృణు రాజన్నవహితో బహుకారణవిస్తరం।
జాతరూపసముత్పత్తిమనుభూతం చ యన్మయా॥ 13-130-10(86359)
పితా మమ మహాతేజాః శ్తనుర్నిధనం గతః।
తస్య దిత్సురహం శ్రాద్ధం గంగాద్వారముపాగమం॥ 13-130-11(86360)
తత్రాగంయ పితుః పుత్ర శ్రాద్ధకర్మ సమారభం।
మాతో మే జాహ్నవీ చాత్ర సాహాయ్యమకరోత్తదా॥ 13-130-12(86361)
తత్రాగతాంస్తపస్సిద్ధానుపవేశ్య బహూనృషీన్।
తోయప్రదానాత్ప్రభృతి కార్యాణ్యహమథారభం॥ 13-130-13(86362)
తత్సమాప్య యథోద్దిష్టం పూర్వకర్మ సమాహితః।
దాతుం నిర్వపణం సంయగ్యథావదహమారభం॥ 13-130-14(86363)
తతస్తం దర్భవిన్యాసం భిత్త్వా సురుచిరాంగదః।
ప్రలంబాభరణో బాహురుదతిష్ఠద్విశాంపతే॥ 13-130-15(86364)
ముహూర్తమపి తం దృష్ట్వా పరం విస్మయమాగమం।
ప్రతిగ్రహీతా సాక్షాన్మే పితేతి భరతర్షభ॥ 13-130-16(86365)
తతో మే పునరేవాసీత్సంజ్ఞా సంచింత్య శాస్త్రతః।
నాయం వేదేషు విహితో విధిర్హస్త ఇతి ప్రభో।
పిండో దేయో నరేణేహ తతో మతిరభూన్మమ॥ 13-130-17(86366)
సాక్షాన్నేహ మనుష్యస్య పిండం హి పితరః క్వచిత్।
గృహ్ణంతి విహితం చేత్థం పిండో దేయః కుశేష్వితి॥ 13-130-18(86367)
తతోఽహం తదనాదృత్య పితుర్హస్తనిదర్శనం।
శాస్త్రప్రామాణ్యసూక్ష్మం తు విధఇం పిండస్య సంస్మరన్॥ 13-130-19(86368)
తతో దర్భేషు తత్సర్వమదదం భరతర్షభ।
శాస్త్రమార్గానుసారేణ తద్విద్ధి మనుజర్షభ॥ 13-130-20(86369)
తతః సోఽంతర్హితో బాహుః పితుర్మమ జనాధిప।
తతో మాం దర్శయామాసుః స్వప్నాంతే పితరస్తథా॥ 13-130-21(86370)
ప్రీయమాణాస్తు మామూచుః ప్రీతాః స్మ భరతర్షభ।
విజ్ఞానేన తవానేన యన్న ముహ్యసి ధర్మతః॥ 13-130-22(86371)
త్వయా హి కుర్వతా శాస్త్రం ప్రమాణమిహ పార్థివ।
ఆత్మా ధర్మః శ్రుతం వేదాః పితరశ్చర్షిభిః సహ॥ 13-130-23(86372)
సాక్షాత్పితామహో బ్రహ్మా గురవోఽథ ప్రజాపతిః।
ప్రమాణముపనీతా వై స్థితాశ్చ న విచాలితాః॥ 13-130-24(86373)
తదిదం సంయగారబ్ధం త్వయాఽద్య భరతర్షభ।
కింతు భూమేర్గవాం చార్థే సువర్ణం దీయతామితి॥ 13-130-25(86374)
ఏవం వయం చ ధర్మశ్చ సర్వే చాస్మత్పితామహాః।
పావితా వై భవిష్యంతి పావనం హి పరం హి తత్॥ 13-130-26(86375)
దశ పూర్వాందశైవాన్యాంస్తథా సంతారయంతి తే।
సువర్ణం యే ప్రయచ్ఛంతి ఏవం మత్పితరోఽబ్రువన్॥ 13-130-27(86376)
తతోఽహం విస్మితో రాజన్ప్రతిబుద్ధో విశాంపతే।
సువర్ణదానేఽకరవం మతిం చ భరతర్షభ॥ 13-130-28(86377)
ఇతిహాసమిమం చాపి శృణు రాజన్పురాతనం।
జామదగ్న్యం ప్రతి విభో ధన్యమాయుష్యమేవ చ॥ 13-130-29(86378)
జామదగ్న్యేన రామేణ తీవ్రరోషాన్వితేన వై।
త్రిఃసప్తకృత్వః పృథివీ కృతా నిఃక్షత్రియా పురా॥ 13-130-30(86379)
తతో జిత్వా మహీం కృత్స్నాం రామో రాజీవలోచనః।
ఆజహార క్రతుం వీరో బ్రహ్మక్షత్రేణ పూజితం॥ 13-130-31(86380)
వాజిమేధం మహారాజ సర్వకామసమన్వితం।
పావనం సర్వభూతానాం తేజోద్యుతివివర్ధనం॥ 13-130-32(86381)
విపాప్మా చ స తేజస్వీ తేన క్రతుఫలేన చ।
నైవాత్మనోఽథ లఘుతాం జామదగ్న్యోఽధ్యగచ్ఛత॥ 13-130-33(86382)
స తు క్రతువరేణేష్ట్వా మహాత్మా దక్షిణావతా।
పప్రచ్ఛాగమసంపన్నానృషీందేవాంశ్చ భారత॥ 13-130-34(86383)
పావనం యత్పరం నౄణాముగ్రే కర్మణి వర్తతాం।
తదుచ్యతాం మహాభాగా ఇతి జాగఘృణోఽబ్రవీత్॥ 13-130-35(86384)
ఇత్యుక్తా వేదశాస్త్రజ్ఞాస్తమూచుస్తే మహర్షయః।
రామ విప్రాః సత్క్రియంతాం వేదప్రామాణ్యదర్శనాత్॥ 13-130-36(86385)
భూయశ్చ విప్రర్షిగణాః ప్రష్టవ్యాః పావనం ప్రతి।
తే యద్బ్రూర్మహాప్రాజ్ఞాస్తచ్చైవ సముదాచర॥ 13-130-37(86386)
తతో వసిష్ఠం దేవర్షిమగస్త్యమథ కాశ్యపం।
తమేవార్తం మహాతేజాః పప్రచ్ఛ భృగునందనః॥ 13-130-38(86387)
జాతా మతిర్మే విప్రేంద్రాః కథం పూయేయమిత్యుత।
కేన వా కర్మయోగేన ప్రదానేనేహ కేన వా॥ 13-130-39(86388)
యది వోఽనుగ్రహకృతా బుద్ధిర్మాం ప్రతి సత్తమాః।
ప్రబూత పావనం కిం మే భవేదితి తపోధనాః॥ 13-130-40(86389)
ఋషయ ఊచుః। 13-130-41x(7171)
గాశ్చ భూమిం చ విత్తం చ దత్త్వేహ భృగునందన।
పాపకృత్పూయతే మర్త్య ఇతి భార్గవ శుశ్రుమ॥ 13-130-41(86390)
అన్యద్దానం తు విప్రర్షే శ్రూయతాం పావనం మహత్।
దివ్యమత్యద్భుతాకారమపత్యం జాతవేదసః॥ 13-130-42(86391)
దగ్ధ్వా లోకాన్పురా వీర్యాత్సంభూతమిహ శుశ్రుమ।
సువర్ణమితి విఖ్యాతం తద్దదత్సిద్ధిమేష్యసి॥ 13-130-43(86392)
తతోఽబ్రవీద్వసిష్ఠస్తం భగవాన్సంశితవ్రతః।
శృణు రామ యథోత్పన్నం సువర్ణమనలప్రభం॥ 13-130-44(86393)
ఫలం దాస్యతి తే యత్తు దానే పరమిహోచ్యతే।
సువర్ణం యచ్చ యస్మాచ్చ యథా చ గుణవత్తమం॥ 13-130-45(86394)
తన్నిబోధ మహాబాహో సర్వం నిగదతో మమ।
అగ్నిషోమాత్మకమిదం సువర్ణం విద్ది నిశ్చయే॥ 13-130-46(86395)
అజోఽగ్నిర్వరుణో మేషః సూర్యోఽశ్చ ఇతి దర్శనం।
కుంజరాశ్చ మృగా నాగా మహిషాశ్చాసురా ఇతి॥ 13-130-47(86396)
కుక్కుటాశ్చ వరాహాశ్చ రాక్షసా భృగునందన।
ఇడా గావః పయః సోమో భూమిరిత్యేవ చ స్మృతిః॥ 13-130-48(86397)
జగత్సర్వం చ నిర్మథ్య తేజోరాశిః సముత్థితః।
సువర్ణమేభ్యో విప్రర్షే రత్నం పరమముత్తమం॥ 13-130-49(86398)
ఏతస్మాత్కారణాద్దేవా గంధర్వోరగరాక్షసాః।
మనుష్యాశ్చ పిశాచాశ్చ ప్రయతా ధారయంతి తత్॥ 13-130-50(86399)
ముకుటైరంగదయుతైరలంకారైః పృథగ్విధైః।
సువర్ణవికృతైస్తత్ర విరాజంతే భృగూత్తమ॥ 13-130-51(86400)
తస్మాత్సర్వపవిత్రేభ్యః పవిత్రం పరమం స్మృతం।
భూమేర్గోభ్యోఽథ రత్నేభ్యస్తద్విద్ధి మనుజర్షభ॥ 13-130-52(86401)
పృథివీం గాశ్చ దత్త్వేహ యచ్చాన్యదపి కించన।
విశిష్యతే సువర్ణస్య దానం పరమకం విభో॥ 13-130-53(86402)
అక్షయం పావనం చైవ సువర్ణమమరద్యుతే।
ప్రయచ్ఛ ద్విజముఖ్యేభ్యః పావనం హ్యేతదుత్తమం॥ 13-130-54(86403)
సువర్ణమేవ సర్వాసు దక్షిణాసు విధీయతే।
సువర్ణం యే ప్రయచ్ఛంతి సర్వదాస్తే భవంత్యుత॥ 13-130-55(86404)
దేవతాస్తే ప్రయచ్ఛంతి యే సువర్ణం దదత్యథ।
అగ్నిర్హి దేవతాః సర్వాః సువర్ణం చ తదాత్మకం॥ 13-130-56(86405)
తస్మాత్సువర్ణం దదతా దత్తాః సర్వాః స్మ దేవతాః।
భవంతి పురుషవ్యాఘ్ర న హ్యతః పరమం విదుః॥ 13-130-57(86406)
భూయ ఏవ చ మహాత్ంయం సువర్ణస్య నిబోధ మే।
గదతో మమ విప్రర్షే సర్వశస్త్రభృతాంవర॥ 13-130-58(86407)
మయా శ్రుతమిదం పూర్వం పురాణే భృగునందన।
ప్రజాపతేః కథయతో మనోః స్వాయంభువస్య వై॥ 13-130-59(86408)
శూలపాణేర్భగవతో రుద్రస్య చ మహాత్మనః।
గిరౌ హిమవతి శ్రేష్ఠే తదా భృగుకులోద్వహ॥ 13-130-60(86409)
దేవ్యా వివాహే నిర్వృత్తే రుద్రాణ్యా భృగునందన।
సమాగమే భగవతో దేవ్యా సహ మహాత్మనః॥ 13-130-61(86410)
తతః సర్వే సముద్విగ్రా దేవా రుద్రముపాగమన్॥
తే మహాదేవమాసీనం దేవీం చ వరదాముమాం। 13-130-62(86411)
ప్రసాద్య శిరసా సర్వే రుద్రమూచుర్భృగూద్వహ॥
అయం సమాగమో దేవ దేవ్యా సహ తవానఘ। 13-130-63(86412)
తపస్వినస్తపస్విన్యా తేజస్విన్యాఽతితేజసః॥
అమోఘతేజాస్త్వం దేవ దేవీ చేయముమా తథా। 13-130-64(86413)
అపత్యం యువయోర్దేవ బలవద్భవితా విభో।
తన్నూనం త్రిషు లోకేషు న కించిచ్ఛేషయిష్యతి॥ 13-130-65(86414)
తదేభ్యః ప్రణతేభ్యస్త్వం దేవేభ్యః పృథులోచన।
వరం ప్రయచ్ఛ లోకేశ త్రైలోక్యహితకాంయయా॥ 13-130-66(86415)
అపత్యార్థం నిగృహ్ణీష్వ తేజః పరమకం విభో।
[త్రైలోక్యసారౌ హి యువాం లోకం సంతాపయిష్యథ॥ 13-130-67(86416)
తదపత్యం హి యువయోర్దేవానభిభవేద్ధ్రువం।
న హి తే పృథివీ దేవీ న చ ద్యౌర్న దివం విభో॥ 13-130-68(86417)
నేదం ధారయితుం శక్తాః సమస్తా ఇతి మే మతిః।
తేజఃప్రభావనిర్దగ్ధం తస్మాత్సర్వమిదం జగత్॥ 13-130-69(86418)
తస్మాత్ప్రసాదం భగవన్కర్తుమర్హసి నః ప్రభో।
న దేవ్యాం సంభవేత్పుత్రో భవతః సురసత్తమ।
ధైర్యాదేవ నిగృహ్ణీష్వ తేజో జ్వలితముత్తమం॥ 13-130-70(86419)
ఇతి తేషాం కథయతాం భగవాన్వృషభధ్వజః]।
ఏవమస్త్వితి దేవాంస్తాన్విప్రర్షే ప్రత్యభాషత॥ 13-130-71(86420)
ఇత్యుక్త్వా చోర్ధ్వమనయద్రేతో వృషభవాహనః।
ఊర్ధ్వరేషః సమభవత్తతః ప్రభృతి చాపి సః॥ 13-130-72(86421)
రుద్రాణీతి తతః క్రుద్ధా ప్రజోచ్ఛేద తదా కృతే।
దేవానథాబ్రవీత్తత్ర స్త్రీభావాత్పరుషం వచః॥ 13-130-73(86422)
యస్మాదపత్యకామో వై భర్తా మే వినివర్తితః।
తస్మాత్సర్వే సురా భూయమనపత్యా భవిష్యథ॥ 13-130-74(86423)
ప్రజోచ్ఛేదో మమ కృతో యస్మాద్యుష్మాభిరద్య వై।
తస్మాత్ప్రజా వః ఖగమాః సర్వేషాం న భవిష్యతి॥ 13-130-75(86424)
పావకస్తు న తత్రాసీచ్ఛాపకాలే భృగూద్వహ।
దేవా దేవ్యాస్తథా శాపాదనపత్యాస్తతోఽభవన్॥ 13-130-76(86425)
రుద్రస్తు తేజోఽప్రతిమం ధారయామాస వై తదా।
ప్రస్కన్నం తు తతస్తస్మాత్కించిత్తత్రాపతద్భువి॥ 13-130-77(86426)
ఉత్పపాత తదా వహ్నౌ వవృధే చాద్భుతోపమం।
తేజస్తేజసి సంయుక్తమేకయోనిత్వమాగతం॥ 13-130-78(86427)
ఏతస్మిన్నేవ కాలే తు దేవాః శక్రపురోగమాః।
అసురస్తారకో నామ తేన సంతాపితా భృశం॥ 13-130-79(86428)
ఆదిత్యా వసవో రుద్రా మరుతోఽథాశ్వినావపి।
సాధ్యాశ్చ సర్వే సంత్రస్తా దైతేయస్య పరాక్రమాత్॥ 13-130-80(86429)
స్థానాని దేవతానాం హి విమానాని పురాణి చ।
ఋషీణాం చాశ్రమాశ్చైవ బభూవురసురైర్హృతాః॥ 13-130-81(86430)
తే దీనమనసః సర్వే దేవతా ఋషయశ్చ యే।
ప్రజగ్ముః శరణం దేవం బ్రహ్మాణమజరం విభుం॥ ॥ 13-130-82(86431)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే అనుశాసనపర్వణి దానధర్మపర్వణి త్రింశదధికశతతమోఽధ్యాయః॥ 130 ॥

Mahabharata - Anushaasana Parva - Chapter Footnotes

7-130-3 పూయంతే శుధ్యంతి॥ 7-130-21 తృప్తాస్తే పితరస్తథేతి థ.ధ.పాఠః॥ 7-130-27 నవపూర్వానధశ్చాన్యాన్నవ సంతారయంతి తే ఇతి థ.ధ.పాఠః॥ 7-130-33 లఘుతాం నిష్పాపతాం॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.